Wieczorem wszystko wydaje się proste. Od jutra zaczniesz pisać, uczyć się albo rozwijać pomysł, który od dawna chodzi Ci po głowie. Czujesz przypływ energii. Wyobrażasz sobie efekty i obiecujesz, że tym razem wytrwasz.
Następnego dnia pojawiają się obowiązki: telefon, zakupy, sprawa do załatwienia, czyjaś prośba. Pod wieczór brakuje już sił. Przekładasz swój plan na jutro, później na poniedziałek, aż w końcu myślisz z rozczarowaniem: „Dlaczego nie potrafię być systematyczna?”.
Łatwo wtedy uznać, że brakuje nam charakteru. Zanim jednak wydasz na siebie taki wyrok, przyjrzyj się swojemu planowi. Czy pasuje do Twojego życia? Wiesz, od czego zacząć? Zostawiłaś miejsce na zmęczenie, niespodziewane wydarzenia i zwykłe gorsze dni?
Systematyczność można budować stopniowo. Pomagają w tym jasny cel, rozsądny zakres działania i umiejętność wracania po przerwie. Nie trzeba od razu zamieniać całego życia w harmonogram. Na początek wystarczy stworzyć warunki, w których ważna dla nas sprawa regularnie otrzymuje trochę czasu i uwagi.
Zacznij od pytania, czego naprawdę chcesz
Trudno konsekwentnie realizować cel, który dobrze brzmi, ale niewiele dla nas znaczy. Przez pewien czas możemy mobilizować się do spełniania cudzych oczekiwań. Z czasem jednak coraz częściej pojawia się opór.
Zanim ułożysz plan, zapytaj siebie: „Dlaczego mi na tym zależy?”.
Za chęcią napisania książki może stać potrzeba podzielenia się doświadczeniem. Nauka języka bywa sposobem na większą samodzielność podczas podróży. Rozwijanie własnej działalności może z kolei oznaczać budowanie pracy, która lepiej odpowiada naszym umiejętnościom i sytuacji.
Odpowiedź powinna być Twoja. Nie musi robić wrażenia na innych ani przypominać wielkiej życiowej misji.
Zapisz ją zwyczajnym językiem: „Chcę skończyć tę książkę, ponieważ mam coś ważnego do przekazania”. Takie zdanie przypomina, po co podejmujesz wysiłek, również wtedy, gdy samo zadanie jest męczące lub mało przyjemne.
Osobiste znaczenie celu nie sprawi, że każdego dnia pojawi się ochota do pracy. Pomoże jednak ocenić, czy chcesz do niego wracać mimo trudności.
Zamień pragnienie w konkretną czynność
„Chcę zmienić swoje życie” to początek refleksji. Trudno jednak usiąść przy biurku i przez pół godziny wykonywać zadanie o takiej nazwie.
Podobnie brzmią postanowienia: „Zajmę się sobą”, „Rozwinę firmę”, „Będę więcej czytać”. Wskazują kierunek, ale nie wyjaśniają, co dokładnie zrobić dzisiaj.
Spróbuj przełożyć ogólny zamiar na czynność, którą można rozpocząć i zakończyć:
- zamiast „Będę pisać książkę” — „Napiszę roboczą wersję jednego akapitu”;
- zamiast „Poprawię sprzedaż” — „Przygotuję opis jednego produktu”;
- zamiast „Nauczę się języka” — „Przerobię jedną krótką lekcję”;
- zamiast „Uporządkuję mieszkanie” — „Posegreguję dokumenty w jednej szufladzie”.
Dobrze określone zadanie ogranicza liczbę decyzji podejmowanych przed rozpoczęciem pracy. Od razu wiadomo, czego potrzebujesz i po czym poznasz, że na dziś wystarczy.
Niewielki krok może wydawać się mało imponujący. Jego zaletą jest jednak to, że da się go wykonać, a później przejść do następnego.
Wybierz jeden główny cel na najbliższy okres
Przypływ zapału potrafi skłonić nas do planowania kilku zmian jednocześnie. Chcemy wcześniej wstawać, regularnie ćwiczyć, nauczyć się czegoś nowego i uruchomić własny projekt.
Każda z tych spraw może być ważna. Trudność pojawia się wtedy, gdy wszystkie mają otrzymać pierwszeństwo w tym samym tygodniu.
Przyjrzyj się obecnym obowiązkom i wybierz jeden cel, któremu przez najbliższe tygodnie poświęcisz szczególną uwagę. Pozostałe pomysły zanotuj, żeby nie musieć ciągle ich sobie przypominać.
Jeśli przygotowujesz kurs, być może właśnie on powinien teraz otrzymywać największą część czasu przeznaczonego na twórczą pracę. Inne działania mogą mieć skromniejszy zakres.
Taki wybór nie oznacza porzucenia reszty marzeń. Ustalasz kolejność, dzięki której łatwiej zakończyć konkretny etap, zamiast otwierać kilka nowych i żadnego nie doprowadzać do końca.
Dopasuj plan do zwykłego dnia
Podczas planowania chętnie wyobrażamy sobie dzień bez zakłóceń. Jesteśmy wypoczęci, nikt nie dzwoni, a obowiązki przebiegają sprawnie. W takich warunkach prawie każdy harmonogram wygląda wykonalnie.
Warto jednak pomyśleć o zwykłym wtorku: z pracą, obiadem, zmęczeniem i sprawami, których nie dało się przewidzieć.
Sprawdź, ile czasu rzeczywiście możesz przeznaczyć na swój cel. Być może będzie to dwadzieścia minut trzy razy w tygodniu. Realny rytm daje lepszy punkt wyjścia niż ambitna obietnica dwóch godzin każdego dnia, na które obecnie nie ma miejsca.
Zostaw również trochę zapasu. Harmonogram wypełniony do ostatniej minuty łatwo się rozpada, gdy choć jedna sprawa potrwa dłużej.
Po tygodniu oceń, czy przyjęty zakres był odpowiedni. Plan wolno poprawiać. Służy organizacji pracy, a nie ocenianiu Twojej wartości.
Ustal porę i miejsce rozpoczęcia
Postanowienie „Zrobię to, kiedy znajdę chwilę” pozostawia rozpoczęcie zadania przypadkowi. Czas bez określonego przeznaczenia szybko wypełniają inne sprawy.
Pomocne jest wskazanie konkretnego momentu: „We wtorek i czwartek po śniadaniu poświęcę dwadzieścia minut na tekst”. Inną możliwością jest powiązanie działania z czymś, co już regularnie robisz: „Po wieczornej herbacie przygotuję materiały na następny dzień”.
Wybierz porę odpowiednią do rodzaju zadania. Jeżeli wieczorem ledwo skupiasz wzrok na ekranie, wymagająca praca może stale przegrywać ze zmęczeniem.
Przy zmiennym grafiku nie zawsze da się wyznaczyć jedną stałą godzinę. Wtedy zaplanuj krótsze odcinki pracy na kilka najbliższych dni.
Ważne, żeby wiedzieć, kiedy zamierzasz zająć się swoim celem. Konkretna pora ułatwia również poinformowanie domowników, że przez chwilę potrzebujesz skupienia.
Przygotuj małą wersję zadania
Duże zadanie bywa trudne do rozpoczęcia, ponieważ od razu wyobrażamy sobie cały wysiłek. „Muszę napisać rozdział” może brzmieć przytłaczająco. Zdanie „Otworzę dokument i zapiszę trzy najważniejsze myśli” daje prostszy punkt wyjścia.
Ustal podstawową wersję działania oraz krótszą, przeznaczoną na dzień, w którym masz mniej czasu lub sił.
Podstawą może być pół godziny nauki, a skromniejszą wersją — powtórzenie kilku pojęć. Przy porządkowaniu mieszkania zwykłym zadaniem będzie jedna półka, a minimalnym — odłożenie pięciu rzeczy na miejsce.
Mała wersja pomaga utrzymać kontakt z projektem, gdy okoliczności są trudniejsze. Jeśli jednak stale wykonujesz tylko minimum, sprawdź, czy termin lub zakres pracy nie wymagają zmiany.
Czasami potrzebna jest pełna przerwa. Odpoczynek warto uwzględnić w planie, zamiast traktować go jak nagrodę dostępną dopiero po wykonaniu wszystkich obowiązków.
Ułatw sobie start
Zanim obwinisz się o brak dyscypliny, zobacz, ile przeszkód stoi między Tobą a zadaniem.
Do pisania trzeba znaleźć dokument, odszukać notatki, uporządkować biurko i przypomnieć sobie, na czym skończyła się praca. Samo przygotowanie potrafi pochłonąć znaczną część dostępnego czasu.
Część tych czynności możesz wykonać wcześniej. Zostaw materiały w jednym folderze. Na końcu pracy zanotuj: „Następnym razem zaczynam od przykładu do drugiego podrozdziału”. Potrzebne rzeczy przygotuj tak, żeby były pod ręką.
Przyjrzyj się również rozpraszaczom. Telefon, na który zerkasz co kilka minut, warto na czas zadania położyć poza zasięgiem ręki. Zamknij karty przeglądarki niezwiązane z tym, czym się zajmujesz.
Nawet niewielkie uporządkowanie początku pracy może ułatwić powrót do niej następnego dnia.
Oddziel tworzenie od poprawiania
Perfekcjonizm często pojawia się w pozornie rozsądnej formie: „Jeszcze tylko to poprawię”. Pracujesz długo, ale trudno wskazać coś, co zostało zakończone.
Przy pisaniu, tworzeniu kursu czy przygotowywaniu oferty warto rozdzielić etapy. Najpierw powstaje wersja robocza. Potem przychodzi czas na sprawdzenie treści i korektę. Dopiero później dopracowujesz wygląd.
Próba wykonywania wszystkich tych czynności jednocześnie może zatrzymać Cię przy pierwszym akapicie lub jednej planszy.
Ustal, co oznacza zakończenie obecnego etapu. Na przykład: „Dzisiaj zapiszę główne myśli do pięciu slajdów. Jutro poprawię język”. Dzięki temu oceniasz pracę według właściwego kryterium.
Wersja robocza ma nadawać się do dalszego opracowania. Gotowy produkt powstaje w kolejnych etapach, więc od początku zostaw sobie prawo do poprawek.
Zauważaj wykonane działania
Kiedy cel jest odległy, łatwo przeoczyć postęp. Patrzysz na to, co zostało do zrobienia, i masz wrażenie, że końca nadal nie widać.
Pomaga prosty zapis wykonanych czynności. Może to być zeszyt, kalendarz lub lista zadań. Zamiast ogólnego „Pracowałam nad kursem” zanotuj: „Przygotowałam treść i notatki do trzech slajdów”.
W ten sposób widzisz, co rzeczywiście powstaje. Łatwiej również ocenić tempo pracy i rozsądniej planować następne etapy.
Rozróżniaj działanie od wyniku. Liczba przygotowanych ofert zależy od Ciebie bardziej niż liczba klientów, którzy zdecydują się na zakup. Obie informacje są potrzebne, ale każda mówi o czymś innym.
Jeśli działasz regularnie, a oczekiwany efekt się nie pojawia, przyjrzyj się metodzie. Być może potrzebne są dodatkowe informacje, poprawa jakości albo inny sposób dotarcia do odbiorców.
Naucz się wracać po przerwie
Prędzej czy później pojawi się dzień, w którym nie wykonasz planu. Możesz zachorować, otrzymać dodatkowe obowiązki albo zwyczajnie przecenić swoje siły.
Sama przerwa nie przekreśla wcześniejszej pracy. Większą przeszkodą bywa wniosek: „Skoro znowu mi nie wyszło, nie ma sensu wracać”.
Powrót zaplanuj równie konkretnie jak pierwsze działanie. Ustal najbliższy możliwy termin i wybierz niewielki fragment zadania. Nadrabianie wszystkiego jednego wieczoru często dokłada tylko presji.
Sprawdź także, dlaczego praca się zatrzymała. Być może zadanie było za duże, termin kolidował z innymi obowiązkami albo zabrakło potrzebnych informacji.
Odpowiedź potraktuj jako wskazówkę do poprawienia planu. Dzięki temu kolejne podejście będzie lepiej dopasowane do warunków, w których rzeczywiście działasz.
Chroń czas przeznaczony na swój cel
Nawet dobrze przygotowany plan będzie trudny do utrzymania, jeśli każda cudza prośba automatycznie otrzyma pierwszeństwo.
Części obowiązków nie da się przesunąć. Warto jednak odróżnić sprawy pilne od tych, które mogą poczekać pół godziny. Pomocne może być spokojne zdanie: „Teraz kończę zaplanowaną pracę, wrócę do tego później”.
Bywa, że najtrudniej potraktować poważnie własny projekt. Spotkanie zapisane przez kogoś innego wydaje się obowiązkiem, a czas na naszą książkę lub naukę — czymś, z czego można bez końca rezygnować.
Jeśli dany cel jest dla Ciebie ważny, jego miejsce w kalendarzu również zasługuje na ochronę. Ustal z domownikami, kiedy potrzebujesz skupienia.
Gdy musisz zmienić termin, wybierz od razu nowy. Zadanie pozostanie wtedy częścią planu, zamiast zniknąć pod ogólnym hasłem „kiedyś”.
Sprawdzaj, czy idziesz we właściwym kierunku
Systematyczność ma służyć celowi. Regularne powtarzanie czynności, która nie przynosi przydatnych informacji ani postępu, może jedynie wypełniać czas.
Raz w tygodniu zatrzymaj się na kilka minut. Sprawdź, co zostało wykonane, co utrudniało pracę i czego nauczyły Cię ostatnie próby.
Być może pora zmniejszyć zakres. Innym razem warto zrezygnować z mało przydatnego zadania lub poprosić o ocenę kogoś, kto zna temat.
Zmiana planu nie musi świadczyć o braku konsekwencji. Czasami pozwala lepiej zadbać o pierwotny zamiar.
Osiągnięcie celu zależy przy tym nie tylko od regularności. Znaczenie mają umiejętności, dostępne środki, warunki i decyzje innych osób. Systematyczna praca pozwala rozwijać to, na co mamy wpływ, lecz nie gwarantuje każdego upragnionego rezultatu.
Przygotuj własny plan na najbliższy tydzień
Nie musisz dzisiaj projektować całego miesiąca. Zacznij od siedmiu dni i zapisz:
- Mój cel: czym chcę się zająć?
- Konkretne działanie: co dokładnie zrobię?
- Termin: kiedy znajdę na to miejsce?
- Zakres: ile czasu lub pracy jest realne?
- Mała wersja: co mogę zrobić w trudniejszym dniu?
- Powrót: kiedy wrócę, jeśli ominę zaplanowany termin?
- Sprawdzenie: po czym poznam, że nastąpił postęp?
Przykład może być prosty:
„We wtorek, czwartek i sobotę po śniadaniu poświęcę dwadzieścia minut na przygotowanie kursu. Za każdym razem opracuję jedną planszę. Gdy zabraknie czasu, zapiszę przynajmniej jej główne punkty. W niedzielę sprawdzę, co powstało i czym zajmę się dalej”.
Taki plan można wykonać, ocenić i poprawić. Nie wymaga obietnicy, że od dzisiaj już nigdy nie zabraknie Ci motywacji.
Systematyczność buduje się kolejnymi powrotami
Być może Twoja droga będzie wolniejsza, niż początkowo zakładasz. Czasami zmienisz plan, zrobisz przerwę albo odkryjesz, że potrzebujesz pomocy. To wszystko może być częścią pracy nad ważnym celem.
Zamiast codziennie pytać, czy masz wystarczająco dużo silnej woli, sprawdź, czy wiesz, jaki jest następny krok. Przygotuj potrzebne materiały i wybierz termin.
Dzisiaj może powstać jeden akapit. Jutro poprawisz opis oferty. W kolejnym tygodniu zakończysz część projektu, która dotąd istniała tylko w Twoich myślach.
Warto zauważać te wykonane kroki. Z czasem będzie ich coraz więcej: zapisane strony, przygotowane lekcje, uporządkowane sprawy. To namacalny ślad czasu i uwagi, które poświęcasz temu, co jest dla Ciebie ważne.
Chcesz przejść od planowania do działania?
W książce „Droga do własnego sukcesu” znajdziesz tematy dotyczące wyboru celu, planowania i radzenia sobie z przeszkodami. Na stronie książki możesz też pobrać bezpłatny fragment z ćwiczeniem „Twój osobisty bilans startowy”.
👉 Poznaj książkę „Droga do własnego sukcesu” i pobierz bezpłatny fragment